جمعه ٢٦ آبان ١٣٩٦
 » اخبار > عرفه، روز دعا و نیایش‏

صفحه اصلي > اخبار نهاد  


شماره خبر :٥٢٦٩٤٢

تاریخ انتشار خبر : 1396/06/11 ا ٠٩:٤٠
عرفه، روز دعا و نیایش‏
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری دانشگاه پیام نور مازندران: ويژه نامه به مناسبت روز عرفه

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری دانشگاه پیام نور مازندران:


عرفه، روز دعا و نیایش‏

عبادات و دعا رشته اتصال انسان با مبدأ هستى و قدرت لایزال الهى هستند؛ از زمانهایى وجود دارد كه فرصت ویژه‏اى براى ارتباط با خداوند از طریق دعا و راز و نیاز است؛ چرا كه رحمت خاص خداوند در آنها از مبدأ اعلى به سوى بندگان سرازیر مى‏گردد و بنده باید تلاش كند خود را در معرض دریافت آن عنایات و رحمتهاى ویژه الهى قرار دهد؛ چنانكه پیامبر اكرم‏صلى‏الله‏علیه‏وآله فرمودند: «اِنَّ لِرَبِّكُمْ فِى اَیامِ دَهْرِكُمْ نَفَحاتٌ اَلا فَتَعَرَّضُوا لَها؛ (1) به راستى براى پروردگار شما در روزهاى روزگارتان عطایا و بخششهایى است، هوشیار باشید و خود را در معرض آنها قرار دهید.‌» و قرآن كریم نیز مى‏فرماید: «وَذَكِّرْهُمْ بِاَیامِ اللَّهِ»؛ (2) و روزهاى خدا را به آنان یاد آورى كن.‌»

یكى از این روزها، نهم ذیحجّه یعنى روز عرفه است كه مى‏توان آن را روز دعا و نیایش نام نهاد. مخصوصاً براى كسانى كه توفیق تشرّف به حج و حضور در صحراى عرفات را پیدا كرده‏اند.

جایگاه روز عرفه

مرحوم شیخ عباس قمى درباره شب عرفه مى‏گوید: «از لیالى متبرّكه و شب مناجات با قاضى الحاجات است و توبه در آن مقبول و دعا در آن شب مستجاب است. و كسى كه آن شب را به عبادت بسر آورد، اجر و پاداش هفتاد سال عبادت را دارد.‌» (3)

وى در رابطه با روز عرفه نیز مى‏گوید: «روز عرفه از اعیاد عظیمه [و بزرگ] است، هر چند به اسم عید نامیده نشده و روزى است كه حق تعالى بندگانش را به عبادت و طاعت فراخوانده و سفره‏هاى جود و احسان خود را براى آنها گسترده و شیطان در این روز تحقیر و رانده شده و خشمناك است.‌» (4)

امّا جایگاه والاى روز عرفه، در روایات معصومین‏علیهم‏السلام بیشتر نمود پیدا مى‏كند كه در زیر به نمونه‏هایى اشاره مى‏شود.

1. برابرى با ماه رمضان

ماه مبارك رمضان، ماه رحمت و مغفرت الهى است؛ چنان‏كه پیامبر اكرم‏صلى‏الله‏علیه‏وآله مى‏فرمایند:‌».. قَدْ اَقْبَلَ اِلَیكُمْ شَهْرُ اللَّهِ بِالْبَرَكَةِ وَالرَّحْمَةِ وَالْمَغْفِرَةِ؛ (5) ماه خدا با بركت و رحمت و بخشش به سوى شما روى آورده است.‌» اگر كسى در ماه رمضان بخشیده نشد و یا این توفیق را پیدا نكرد كه خود را در معرض مغفرت الهى قرار دهد، روز عرفه آن‏قدر عظمت دارد كه بتواند جبران ماه رمضان بنماید. در آن روز اگر كسى به درگاه الهى روى آورد، مورد مغفرت خداوند قرار مى‏گیرد.

امام صادق‏علیه‏السلام فرمودند: «مَنْ لَمْ یغْفَرْ لَهُ فِى شَهْرِ رَمَضانَ لَمْ یغْفَرْ لَهُ اِلى‏ قابِلٍ اِلَّا اَنْ یشْهَدَ عَرَفَةَ؛ (6) كسى كه در ماه رمضان بخشیده نشود، تا سال آینده بخشیده نمى‏شود، مگر اینكه [روز] عرفه را درك كند.‌»

2. دعا و برآورده شدن حاجت

امام صادق‏علیه‏السلام در جاى دیگرى مى‏فرمایند: «تَخَیرْ لِنَفْسِكَ مِنَ الدُّعاءِ ما اَحْبَبْتَ وَاجْتَهِدْ فَاِنَّهُ (یوْمَ عَرَفَةَ) یوْمُ دُعاءٍ وَمَسْأَلَةٍ؛ (7) هر دعایى كه دوست دارى براى خود بخوان و [در دعا كردن] بكوش كه آن روز (روز عرفه) روز دعا و درخواست است.‌» و یقیناً درخواستها استجابت را در پى دارد.

3. روز بخشش

ابن فهد حلّى در عدّة الداعى روایتى به این شرح براى روز عرفه نقل نموده است:

«وَفِى الْخَبَرِ اَنَّ اللَّهَ سُبْحانَهُ وَتَعالى‏ یقُولُ لِلْمَلائِكَةِ فِى ذلِكَ الْیوْمِ یا مَلائِكَتِى اَلا تَرَوْنَ اِلى‏ عِبادِى وَاِمائِى جاؤُا مِنْ اَطْرافِ الْبِلادِ شُعْثاءً غَبْراءً اَتَدْرُونَ ما یسْئَلُونَ فَیقُولُونَ رَبَّنا اِنَّهُمْ یسْئَلُونَكَ الْمَغْفِرَةَ فَیقُولُ اشْهَدُوا اِنِّى قَدْ غَفَرْتُ لَهُمْ؛ (8) در روایت آمده كه خداى سبحان به ملائكه در این روز مى‏فرماید: اى فرشتگان من! آیا نمى‏بینید بندگان و كنیزان مرا كه ژولیده و غبارآلود از اطراف شهرها آمده‏اند؟ و آیا مى‏دانید آنها چه درخواستى دارند؟ ملائكه مى‏گویند: پروردگار ما! آنها مغفرت مى‏خواهند. پس خداوند مى‏فرماید: شاهد باشید كه من آنها را بخشیدم!»

4. تغییر شقاوت به سعادت‏

شیخ عباس قمى نقل نموده كه امام زین العابدین‏علیه‏السلام در روز عرفه صداى سائلى را شنید كه از مردم درخواست كمك مى‏كرد. حضرت خطاب به او فرمودند: «واى بر تو! در این روز از غیر خدا سؤال و طلب كمك مى‏كنى، حال آنكه در این روز براى بچّه‏هایى كه در شكم مادر هستند نیز امید فضل خدا مى‏رود كه آنها سعید گردند!» (9)

از روایات فوق، به خوبى اهمیت و جایگاه روز عرفه روشن مى‏شود و این نكته استنباط مى‏گردد كه این روز، روز دعا و نیایش است. ما هم به اختصار در باره دعا، دعاهاى روز عرفه و دعا در عرفات، مطالبى بیان مى‏داریم.

جایگاه دعا در قرآن‏

در قرآن كریم آیات متعددى در رابطه با دعا و به صورت متن دعا آمده كه ما در اینجا فقط برخى آیات مربوطه را مطرح مى‏كنیم:

1. تشویق به دعا

«وَقَالَ رَبُّكُمْ اُدْعُونِى اَسْتَجِبْ لَكُمْ اِنَّ الَّذِینَ یسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِى سَیدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرینَ»؛ (10) و پروردگار شما گفته است: مرا بخوانید تا [دعاى‏] شما را بپذیرم. همانا كسانى كه از عبادت من تكبّر مى‏ورزند، به زودى با ذلّت وارد دوزخ مى‏شوند.‌»

2. دعا، محكم‏ترین ارتباط با خدا

«وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِى عَنِّى فَإِنِّى قَرِیبٌ أُجِیبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْیسْتَجِیبُواْ لِى وَلْیؤْمِنُواْ بِى لَعَلَّهُمْ یرْشُدُونَ‌»؛ (11) و هنگامى كه بندگان من از تو در باره من سؤال كنند [بگو:] من نزدیكم، دعاى دعاكننده را به هنگامى كه مرا مى‏خواند پاسخ مى‏گویم؛ پس باید دعوت مرا بپذیرند و به من ایمان بیاورند، امید است راه یابند [و به مقصد برسند].‌»

3. دعا و اعتبار

«قُلْ مَا یعْبَؤُاْ بِكُمْ رَبِّى لَوْلَا دُعَآؤُكُمْ فَقَدْ كَذَّبْتُمْ فَسَوْفَ یكُونُ لِزَامَام‌»؛ (12) بگو: پروردگارم هیچ اعتنایى به شما نمى‏كند، اگر دعاى شما نباشد. شما [آیات خدا و پیامبران را] تكذیب كردید و [این عمل دامان شما را خواهد گرفت و] از شما جدا نخواهد شد.‌»

اگر در قرآن، آیه‏اى جز همین آیه در رابطه با دعا نبود، جا داشت كه براى بالا رفتن مقام انسانى و معنوى خود، شب و روز دعا كنیم.

دعا در روایات‏

در روایات در باره دعا سخنان بسیارى گفته شده كه جمع‏آورى همه آنها چندین كتاب قطور مى‏شود. آنچه در این بخش به آن اشاره مى‏گردد، نمونه‏اى از روایاتى است كه اهمیت و ارزش دعا را نشان مى‏دهد:

1. دعا، مغز عبادت‏

پیامبر اكرم‏صلى‏الله‏علیه‏وآله فرمودند: «الدُّعاءُ مُخُّ الْعِبادَةِ وَلا یهْلِكُ مَعَ الدُّعاءِ اَحَدٌ؛ (13) دعا مغز عبادت است و كسى با دعا كردن [و اینكه اهل دعا باشد هرگز] هلاك نمى‏شود.‌»

به راستى تعبیرى از این زیباتر و جامع‏تر نمى‏توان یافت؛ چرا كه اهمیت مغز در انسان و حیوانات بر كسى پوشیده نیست. همه مى‏دانند كه مغز نقشى حیاتى در بدن دارد. دعا نیز در میان عبادات چنین نقشى دارد؛ یعنى حیات روحى و معنوى انسان و درست تنظیم شدن امور آن به دعا بستگى دارد.

2. دعا، اسلحه مؤمن

رسول خداصلى‏الله‏علیه‏وآله فرمودند: «اَلدُّعاءُ سِلاحُ الْمُؤْمِنِ وَعَمُودُ الدِّینِ وَنُورُ السَّماواتِ وَالْاَرْضِ؛ (14) دعا اسلحه مؤمن است و ستون دین و نور آسمانها و زمین است.‌»

از دیگر سخنان ائمّه‏علیهم‏السلام چنین به دست مى‏آید كه دعاء به عنوان سلاح انبیاء نیز معرفى شده است. حضرت امام رضاعلیه‏السلام مى‏فرمایند: «عَلَیكُمْ بِسِلاحِ الْاَنْبِیاءِ فَقِیلَ وَما سِلاحُ الْاَنْبِیاء قالَ الدُّعاءُ؛ (15) بر شما باد بر سلاح انبیا! گفته شد: اسلحه انبیا چیست؟ فرمود: دعا.‌»

روشن است كه اگر انسان خلع سلاح شود و یا از اسلحه خویش غافل گردد، مورد حمله دشمنان قرار مى‏گیرد؛ پس لازم است كه دعا مستمر باشد.

خداوند در قرآن كریم مى‏فرماید: «وَدَّ الَّذِینَ كَفَرُوا لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ فَیمِیلُونَ عَلَیكُم مَّیلَةً وَ حِدَةً‌»؛ (16) «كافران دوست دارند [و آرزو مى‏كنند] كه شما از اسلحه و اسباب خویش غافل شوید، پس ناگهان بر شما هجوم آورند.‌»

3. دعا، دواى هر درد

امام صادق‏علیه‏السلام فرمودند: «عَلَیكَ بِالدُّعاءِ، فَاِنَّ فِیهِ شِفاءٌ مِنْ كُلِّ داءٍ؛ (17) بر تو باد به دعا كردن، پس به راستى دعا شفاى هر دردى است.‌»

4. دعا، تغییردهنده تقدیرات‏

پیامبر اكرم‏صلى‏الله‏علیه‏وآله مى‏فرمایند: «لا یرُدُّ الْقَضاءَ اِلَّا الدُّعاءُ؛ (18) قضا [وتقدیرات الهى‏] را جز دعا چیزى رد نمى‏كند.‌»

این روایات به خوبى نقش دعا را در زندگى انسان تبیین مى‏كنند.

اعمال و ادعیه در روز عرفه

روز عرفه اوج روزهایى است كه در آن دعا و نیایش از موقعیت ویژه و خاصى برخوردار است، بدین جهت از پیشوایان معصوم‏علیهم‏السلام دعاها و سفارشهایى در این روز رسیده است كه به عنوان نمونه به برخى از آنها براساس ترتیب كتب نقل‏كننده اشاره مى‏كنیم:

الف. صحیفه سجادیه

در صحیفه سجادیه، این زبور آل محمدصلى‏الله‏علیه‏وآله دعایى طولانى براى روز عرفه از زبان امام سجادعلیه‏السلام نقل شده كه در آن هم مهم‏ترین مسائل اعتقادى و سیاسى مورد اشاره قرار گرفته و هم مسائل عرفانى و اخلاقى با زبان دعا بیان شده است:

امام سجادعلیه‏السلام درباره معرّفى روز عرفه مى‏فرماید: «اللَّهُمَّ وَهذا یوْمُ عَرَفَةَ یوْمٌ شَرَّفْتَهُ وَكرَّمْتَهُ وَعَظَّمْتَهُ نَشَرْتَ فِیهِ رَحْمَتَكَ وَمَنَنْتَ فِیهِ بِعَفْوِكَ وَاَجْزَلْتَ فِیهِ عَطِیتَكَ وَتَفَضَّلْتَ بِهِ عَلى‏ عِبادِكَ؛ (19) خدایا! و این روز عرفه روزى است كه تو به او شرافت و كرامت و عظمت بخشیدى و رحمتت را در این روز گستراندى و به عفو و بخششت [بر خلق‏] منّت گذاردى و عطایت را بسیار عظیم گردانیدى و به خاطر این روز بر بندگانت تفضّل نمودى.‌»

برخى از درخواستهاى حضرت در این روز عبارت‏اند از:‌».. وَاخِفْنِى مَقامَكَ وَشَوِّقْنِى لِقاءَكَ وَ تُبْ عَلَىَّ تَوْبَةً نَصُوحاً لا تُبْقِ مَعَها عَلانِیةً وَلا سَرِیرَةً وَاَنْزِعِ الْغِلَّ مِنْ صَدْرِى لِلْمُؤْمِنِینَ وَاعْطِفْ بِقَلْبِى عَلَى الْخاشِعِینَ وَكُنْ لِى كَما تَكُونُ لِلصَّالِحِینَ؛ (20) [خدایا!] مرا از مقامت بترسان و شوق ملاقاتت را به من عنایت كن و توفیق توبه نصوح به من عنایت فرما؛ به‏گونه‏اى كه با آن توبه گناه پنهان و آشكارى باقى نگذارى و از سینه‏ام كینه نسبت به مؤمنین را بركن و قلب مرا بر خاشعان مهربان كن و آن‏چنان‏كه با صالحان هستى، با من باش!»

در بخش پایانى این دعا چنین مى‏فرمایند: «وَلا تَجْعَلْنِى لِلظَّالِمِینَ ظَهِیراً وَلا لَهُمْ عَلى‏ مَحْوِ كِتابِكَ یداً وَنَصِیراً... وَاجْعَلْ باقِى عُمْرِى فِى الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ اِبْتِغاءَ وَجْهِكَ...؛ (21) و مرا پشت [و كمك كار] ستمگران مگردان و [مرا براى‏] از میان بردن كتابت دستیار و یاور آنان مكن... و هر چه از عمرم باقى مانده است، در جستن خودت در حجّ و عمره بگذران!»

ب. مفاتیح الجنان

در این كتاب دعایى براى شب عرفه و چند دعا براى روز عرفه نقل شده است. دعاى اوّل، تسبیحات پیامبر اكرم‏صلى‏الله‏علیه‏وآله با بخشى از آیات و اذكار خاص است ودومى دعایى از حضرت صادق‏علیه‏السلام مى‏باشد و سومى دعایى معروف از امام حسین‏علیه‏السلام است.

بشر و بشیر پسران غالب اسدى نقل كرده‏اند كه در عصر روز عرفه در عرفات در محضر امام حسین‏علیه‏السلام بودیم. آن حضرت با گروهى از اهل بیت و فرزندان و شیعیان بیرون آمد و با نهایت خشوع و خضوع در جانب كوه (جبل الرحمه) رو به كعبه ایستاد و این دعا را خواند.

در بخشى از این دعا مى‏خوانیم: «اِلهِى اَنَا الْفَقِیرُ فِى غِناىَ فَكَیفَ لا اَكُونُ فَقِیراً فِى فَقْرِى اِلهِى اَنَا الْجاهِلُ فِى عِلْمِى فَكَیفَ لا اَكُونُ جَهُولاً فِى جَهْلِى؛ (22) خدایا من در حال توانگرى نیازمندم [و فقر ذاتى دارم‏]؛ پس چگونه در حال ندارى نیازمند [تو] نباشم؟ معبودا! من در حال دانائیم نادانم؛ پس چگونه در حال جهلم نادان نباشم؟»

در بخش دیگرى مى‏خوانیم: «مَتى‏ غِبْتَ حَتّى‏ تَحْتاجَ اِلى‏ دَلِیلٍ یدُلُّ عَلَیكَ وَمَتى‏ بَعُدْتَ حَتّى‏ تَكُونَ الْآثارُ هِىَ الّتِى تُوصِلَ اِلَیكَ عَمِیتْ عَینٌ لا تَراكَ عَلَیها رَقِیباً؛ (23) كى نهان بوده‏اى تا محتاج برهانى باشى كه بر تو دلالت كند؟ وكى دور گشته‏اى كه آثار و علائم به تو رسانند؟ كور باد چشمى كه تو را بر خود رقیب و مواظب نداند!»

كى بوده‏اى نهان كه پیدا كنم تو را                                پنهان نگشته‏اى كه هویدا كنم تو را

با صد هزار جلوه برون آمدى كه من‏                            با صد هزار دیده تماشا كنم تو را

در قسمت دیگرى از این دعا مى‏خوانیم: «اِلهِى مَنْ كانَتْ مَحاسِنُهُ مَساوِى فَكَیفَ لا تَكُونُ مَساوِیهِ مَساوِى وَمَنْ كانَتْ حَقائِقُهُ دَعاوِى فَكَیفَ لا تَكُونُ دَعاوِیهِ دَعاوِى؛ (24) خدایا! كسى كه خوبیهایش [هم‏] بدى است، چگونه بدیهاى او بد نباشد؟ و كسى كه حقیقت گوییش صرف ادعا است، پس چگونه دعاوى او صرف ادعا نباشد؟»

ج. اقبال الاعمال

سید بن طاووس براى شب عرفه دو دعا نقل نموده كه یكى از آنها نسبتاً طولانى است. همچنین روایتى درباره فضیلت زیارت امام حسین‏علیه‏السلام نقل كرده است كه حضرت باقرعلیه‏السلام فرمود: «مَنْ زارَ لَیلَةَ عَرَفَةَ اَرْضَ كَرْبَلا... وَقاهُ اللَّهُ شَرَّ سَنَتِهِ؛ (25) كسى كه در شب عرفه زمین كربلا را زیارت كند...، خداوند بلاى آن سال را از او دور مى‏كند.‌»

آن‏گاه به فضیلت روز عرفه پرداخته و نقل نموده كه روزه آن روز كفاره گناهان هفتاد ساله مى‏باشد و در آن روز توبه آدم پذیرفته شده است (26). آن‏گاه زیارت مخصوصه امام حسین‏علیه‏السلام در این روز را نقل نموده است (27).

وى براى روز عرفه دعایى نیز از پیامبر اكرم‏صلى‏الله‏علیه‏وآله و امام هفتم‏علیه‏السلام نقل نموده و سپس دعاى معروف امام حسین‏علیه‏السلام در روز عرفه را آورده است (28). و بعد از آن، دعاى امام زین العابدین‏علیه‏السلام در صحیفه سجادیه را نقل نموده است (29).

آن‏گاه دعایى از امام صادق‏علیه‏السلام را با اسنادش نقل كرده كه در بخشى از آن مى‏خوانیم: «اَنْتَ الَّذِى لا تَنْسى‏ مَنْ ذَكَرَكَ وَلا تَضِیعُ مَنْ تَوَكَّلَ عَلَیكَ...؛ (30) تو كسى هستى كه فراموش نمى‏كنى كسى را كه یادت كند و نابود نمى‏كنى كسى را كه بر تو توكل نماید.‌»

سپس دعایى به نام مخزون را نقل كرده (31) و بعد از آن دعاى دیگرى از امام صادق‏علیه‏السلام را آورده است (32). آن‏گاه دعایى را كه در برخى كتب دعا دیده نقل مى‏كند (33) و سخن را با دعاهایى در مورد شام عرفه ادامه مى‏دهد.

د. مصباح المتهجد

در مصباح، شیخ دعایى را براى ایام ذى حجّه از اوّل تا شام عرفه نقل نموده كه در آغاز آن مى‏خوانیم: «اَللَّهُمَّ هذِهِ الْاَیامُ الَّتِى فَضَّلْتَها عَلَى الْاَیامِ وَشَرَّفْتَها قَدْ بَلَّغْتَنِیها بِمَنِّكَ وَرَحْمَتِكَ فَاَنْزِلْ عَلَینا مِنْ بَرَكاتِكَ وَاَوْسِعْ عَلَینا فِیها مِنْ نَعْمائِكَ؛ (34) خدایا! این ایامى كه آن را بر روزهاى دیگر برترى و شرافت دادى، با منّت و رحمت خود، مرا به آنها رساندى؛ پس بركات خویش را بر ما نازل كن و نعمتهاى خود را در این روزها بر ما توسعه بده!»

عرفه در عرفات

اوج عظمت دعا از حیث زمان، روز عرفه است و اوج ارزش مكانى‏اش در آن روز، بعد از كربلا و حرم حسینى، صحراى عرفات است. این معنى را از روایات مى‏توان فهمید:

1. على‏علیه‏السلام فرمودند: «مِنَ الذُّنُوبِ لا تُغْفَرُ اِلَّا بِعَرَفاتٍ؛ (35) برخى از گناهان [به‏گونه‏اى سنگین است كه‏] جز در عرفات بخشوده نمى‏شود.‌»

2. كسى حق ندارد در عرفات بگوید گناهانش بخشیده نمى‏شود. پیامبر اكرم‏صلى‏الله‏علیه‏وآله در این رابطه فرمودند: «اَعْظَمُ اَهْلِ عَرَفاتٍ جُرْماً مَنِ انْصَرَفَ وَهُوَ یظُنُّ اَنَّهُ لَنْ یغْفَرَ لَهُ؛ (36) گناهكارترین فرد در عرفات كسى است كه از آنجا بازگردد، در حالى كه گمان مى‏برد هرگز آمرزیده نخواهد شد.‌» به راستى فردى كه چنین گمانى را در ذهن پرورش دهد، در وادى عرفان و شناخت، این مسئله را درك نكرده است كه خداوند «ارحم الراحمین» است و رحمت او بر همه چیز برترى داشته، همه هستى را زیر پوشش دارد كه «رَحْمَتِى وَسِعَتْ كُلَ شَى‏ءٍ».

نمونه‏اى از دعا در عرفات

خالى از لطف نیست كه یك نمونه از دعا در عرفات در حق دیگران را بیان نماییم:

على بن ابراهیم از پدرش نقل نموده كه او گفته است عبد اللّه بن جندب را در عرفات (در روز عرفه) دیدم و موقفى بهتر از موقف او ندیدم. او پیوسته دستها را به سوى آسمان بلند كرده و اشك چشمانش ازگونه‏هایش جارى بود، تا آنجا كه به زمین رسیده بود. هنگام مراجعت مردم به او گفتم: اى ابا محمّد! [عجب حال خوشى داشتى!] من چنین موقفى [و حالى‏] تا حال ندیده بودم! عبد اللّه پاسخ داد: به خدا قسم! یك كلمه براى خودم دعا نكردم و در تمام این مدّت براى برادران دینى‏ام دعا كردم. واین به جهت این بود كه از ابا الحسن موسى بن جعفرعلیه‏السلام شنیدم كه فرمود: «مَنْ دَعا لِاَخِیهِ بِظَهْرِ الْغَیبِ نُودِىَ مِنَ الْعَرْشِ‌ها وَلَكَ مِأةُ اَلْفِ ضِعفٍ مِثْلُهُ؛ (37) هر كس برادر مؤمن خود را در غیاب او دعا كند، از عرش الهى به او ندا مى‏رسد: هان! [اى بنده من!] براى تو صد هزار مثل آن [پذیرفته‏] مى‏باشد.‌» بدین جهت (به خاطر همین سخن امام‏علیه‏السلام) راضى نشدم از صد هزار دعاى تضمین شده [و مورد استجابت] در برابر یك دعا كه نمى‏دانم مستجاب مى‏شود صرف نظر كنم.

تأثیر دعا به دیگران

نه فقط روایات اثر دعا در حق دیگران را بیان مى‏فرمایند؛ بلكه نمونه‏هاى عینى و خارجى اثر دعا در حق دیگران نیز این امر را تأیید مى‏كند. به این نمونه توجه كنید:

یكى از كسانى كه از محضر عارف والا مقام آیة اللّه میرزا جواد ملكى تبریزى بهره‏هایى برده است، درباره او مى‏گوید: «روزى پس از پایان درس عازم حجره یكى از طلبه‏ها در مدرسه دار الشفاى قم گردید و من در خدمت او بودم تا به حجره آن طلبه وارد شد. مراسم احترام انجام گرفت و پس از اندكى حضور در نزد او برخاست و حجره را ترك گفت.

وقتى هدف از این دیدار را از او سؤال كردم، فرمود: شب گذشته به هنگام سحر فیوضاتى بر من افاضه شد كه فهمیدم از ناحیه خودم نیست و چون توجّه كردم، دیدم كه این آقاى طلبه به تهجّد و عبادت برخاسته و در نماز شبش، مرا دعا مى‏كند و این فیوضات اثر دعاى او است. این بود كه به عنوان سپاس‏گزارى از عنایتش به دیدار او رفتم.‌» (38)

 

پی‌نوشـــــــــــــت‌ها:

 

1) بحار الانوار، مجلسى، بیروت، مؤسسة الوفا، سوم، 1403 ه. ق، ج 68، ص 221، ح 30.

2) ابراهیم/5.

3) مفاتیح الجنان، شیخ عباس قمى، مؤسسه انتشارات نبوى، ص 457، اعمال روز عرفه.

4) همان، ص 467، با تغییر و تلخیص.

5) ر. ك: امالى شیخ صدوق، ص 93، عیون اخبار الرضاعلیه‏السلام، ج 1، ص 230؛ اربعین شیخ بهایى، ص 84؛ بحار الانوار، مجلسى، ج 96، ص 356.

6) من لا یحضره الفقیه، شیخ صدوق، بیروت، دار الاضواء، ج 2، ص 76، ح 265؛ اصول كافى، محمّد بن یعقوب كلینى، دار الكتب الاسلامیه، ج 4، ص 66.

7) التهذیب الاحكام، شیخ طوسى، بیروت، دارالتعارف، اوّل، 1401 ه. ق، ج 5، ص 182.

8) عدّة الداعى فى نجاح الساعى، ص 47.

9) مفاتیح الجنان، ص 467 و عدّة الداعى فى نجاح السّاعى، احمد بن فهد الحلّى، كتابفروشى وجدانى، قم، ص 47، پاورقى.

10) غافر/ 60.

11) بقره/ 186.

12) فرقان/ 77.

13) بحار الانوار، ج 93، ص 300، ح 37؛ منتخب میزان الحكمة، ص 180.

14) اصول كافى، ج 2، ص 468؛ منتخب میزان الحكمة، ص 180.

15) اصول كافى، ج 2، ص 469، ح 5.

16) نساء/102.

17) مكارم الاخلاق، ج 2، ص 12، ح 2008، به نقل از منتخب میزان الحكمة، ص 180، ح 2097.

18) منتخب میزان الحكمة، ص 180.

19) صحیفه كامله سجادیه، ترجمه محیى الدین مهدى الهى قمشه‏اى، انتشارات اسلامى، ص 472.

20) همان، ص 479.

21) همان، ص 479 - 480.

22) مفاتیح الجنان، ص 492.

23) همان، ص 494.

24) همان، ص 492.

25) اقبال الاعمال، سید بن طاووس، تهران، دار الكتب الاسلامیه، ص 330.

26) ر. ك: همان، ص 331.

27) ر. ك: همان، ص 332 - 336.

28) ر. ك: همان، ص 338 - 350.

29) ر. ك: همان، ص 350 - 368.

30) همان، ص 370.

31) ر. ك: همان، ص 374 - 385.

32) ر. ك: همان، ص 385 - 397.

33) ر. ك: همان، ص 397 - 401.

34) مصباح المتهجد، شیخ طوسى، مصحح: اسماعیل انصارى زنجانى، ص 613 - 614.

35) دعائم الاسلام، ابو حنیفه نعمان بن محمّد، تحقیق آصف بن على اصغر فیضى، مصر، دار المعارف، سوم، 1389 ه. ق، ج 1، ص 294.

36) تهذیب الاحكام، ج 5، ص 182.

37) بحار الانوار، ج 48، ص 171 - 172، ح 10.

38) قصّه‏هاى معنوى، محمدرضا اكبرى، انتشارات پیام عترت، 1378 ه. ش، ص 26.

 

 

 

 

 

برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج




 » لینک ها
 » پیوندها
 
 » آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 378359
 بازدید امروز : 624
 کل بازدید : 1046443
 بازدیدکنندگان آنلاين : 5
 زمان بازدید : 0.68
عنوان:  انقلاب اسلامی، زمینه ها و ریشه های آن

نام پدید آور:  محمدرحیم عیوضی

مشخصات ناشر:  دفتر نشر معارف

موضوع:  انقلاب اسلامي

عنوان:  دانشگاهها و جنبش دانشجويي فلسطين

نام پدید آور:  مجيد صفاتاج

مشخصات ناشر:  دفتر نشر معارف

موضوع:  فرهنگ پايداري

عنوان:  حدیث پیمانه

نام پدید آور:  حجت الاسلام حمید پارسانیا

مشخصات ناشر:  دانشگاه معارف اسلامی

موضوع:  انقلاب اسلامي

تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری دانشگاه پیام نور استان مازندران میباشد و استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع میباشد.